www.sofeer.nl Homepage (logo SHJ)
Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands
 
Home
Contact    Vragen en tips    Sitemap    English
 
Woordenboek
Spelling
Download
Sofeer
Nieuws

Algemene informatie

Stichting voor woorden uit het Hebreeuws, Jiddisj en andere talen van joodse cultuur

Op 23 januari 1997 is de Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands in het leven geroepen. Deze stelt zich tot doel:
 
'het toegankelijk maken, in de ruimste zin van het woord, van in het Nederlands gebruikte woorden uit het Hebreeuws, het Jiddisj en andere talen van joodse cultuur'.

De stichting streeft dit doel sinds haar oprichting na in projecten: eerst in 1997-2002 het spellingproject HJN, primair gericht op een boekpublicatie, vervolgens in 2003-2005 het ondersteuningsproject nieuwe edities, dat de officiële Woordenlijst Nederlandse taal en Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal betrof, en in 2006-2008 het Sofeer-project, waarbij het verzamelde materiaal wordt gedigitaliseerd om het algemeen beschikbaar te kunnen stellen en om het te kunnen behouden en uitbreiden.

Hieronder wordt eerst nadere informatie gegeven over deze projecten, vervolgens over de betrokkenen daarbij en daarna over de voornaamste financiële aspecten.

Spellingproject HJN (1997-2002)

Het eerste project van de stichting leidde tot de publicatie van Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands (HJN), dat in 2002 bij de Sdu in Den Haag verscheen. Het boek is ontworpen als aanvulling op de officiële spellinglijst van het Nederlands, de Woordenlijst Nederlandse taal (meestal aangeduid als het Groene Boekje). Veel woorden uit het Hebreeuws en Jiddisj staan daar namelijk niet in, omdat het algemene gebruik ervan relatief gering is (geworden). Ze worden echter wel op wisselende manieren geschreven, wat uitnodigde tot harmonisatie.

Eerste aandachtspunt in HJN is dan ook de schrijfwijze van de woorden (met onder meer een pleidooi voor het goede recht van de spelling Jiddisj, die in de titel van het boek wordt gebruikt, naast de spelling Jiddisch, die gangbaarder is). Daarnaast wordt informatie gegeven over buigingsvormen (zoals het meervoud van zelfstandige naamwoorden en de verleden tijd bij werkwoorden) en het lidwoord van bepaaldheid bij zelfstandige naamwoorden. Ook staat in het boek op welke lettergreep de klemtoon ligt en uit welke taal het woord komt. Ten slotte wordt beknopt de betekenis aangegeven.

In HJN zijn niet alleen 'gewone woorden' maar ook namen opgenomen. Bovendien staan er woorden in die weliswaar niet uit het Hebreeuws of Jiddisj komen, maar wel als joods of Israëlisch worden ervaren, zoals synagoge en shoarma.

Het boek is goed ontvangen. De eerste druk werd binnen enkele maanden gevolgd door een tweede. Verder wordt de spellinggids regelmatig gebruikt, onder meer door redacties van periodieken en door vertalers.

Ondersteuningsproject nieuwe edities (2003-2005)

Tijdens het spellingproject HJN is een aantal keren overlegd met de samenstellers van de Woordenlijst Nederlandse taal en Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal. Van beide publicaties zijn in oktober 2005 nieuwe edities verschenen. De stichting heeft in 2003-2005 diensten verleend bij de voorbereiding daarvan.

Ten eerste heeft ze woorden uit het Hebreeuws en Jiddisj geselecteerd die niet in de vorige edities waren opgenomen, maar in de nieuwe wel een plaats verdienden.

Ten tweede heeft ze voorstellen gedaan tot verbetering van de gegevens over de woorden uit deze beide talen die in de eerdere uitgaven stonden.

Het project heeft ertoe geleid dat de edities 2005 van beide publicaties met een belangrijk aantal woorden uit het Hebreeuws en Jiddisj zijn uitgebreid, en dat gegevens over reeds opgenomen woorden zijn bijgesteld.

Digitaliseringsproject Sofeer (2006-2008)

In haar derde project streefde de stichting twee doelen na:

  1. samenstellen van een spellingcorrectie-programma plus woordenboek voor MS Word, met als naam Sofeer (betekenis: 'schrijver'),
  2. opnemen van de lexicografische informatie die de stichting heeft bijeengebracht, in de TST-centrale (Taal- en SpraakTechnologie) van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie in Leiden.

Het spellingcorrectieprogramma plus woordenboek zal ten dienste staan van alle taalgebruikers die te maken hebben met woorden uit de joodse (ook Bijbelse) taalcultuur en met andere woorden van Hebreeuwse en Jiddisje herkomst: instellingen (waaronder de media) en individuele betrokkenen (redacteuren, vertalers, enz.). Zij kunnen Sofeer kosteloos downloaden vanaf een of meer websites (met name Taalunieversum). Belangrijk kenmerk van de voorziening is dat deze gemakkelijk kan worden uitgebreid.

De stichting heeft Sofeer inhoudelijk samengesteld, vanuit Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands, uitgebreid met allereerst joodse woorden van Nederlandse komaf en een belangrijk aantal Bijbelse namen. Technisch is Sofeer gerealiseerd door Polderland Language & Speech Technology in Nijmegen, dat zowel de Nederlandse spellingcorrectie-module van MSWord heeft gemaakt, als de CD-rom bij het Groene Boekje van 2005.

Ingebed in het zojuist genoemde werk wil de stichting haar lexicografische gegevens geschikt maken voor onderbrenging bij de TST-centrale, waar ze door onderzoekers en andere betrokkenen kunnen worden benut. Bovendien wordt met deze onderbrenging de continuïteit verzekerd. De TST-centrale wordt namelijk met overheidsmiddelen onderhouden. Dit is onder meer van belang omdat het boek eind 2005 uitverkocht is geraakt en niet herdrukt zal worden, onder meer niet vanwege het Sofeer-project.

Organisatie en personen

De Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands heeft een bestuur en een adviesraad. Voor concreet projectwerk wordt een werkgroep in het leven geroepen, waarvan de leden gewoonlijk uit het bestuur en de raad afkomstig zijn. Gestreefd wordt naar een zodanige samenstelling van bestuur, raad en werkgroep dat deskundigheid en ervaring van verschillende kanten kunnen worden ingebracht, onder andere uit Nederland en Vlaanderen. Daarnaast raadpleegt de stichting deskundigen en andere betrokkenen buiten haar eigen kring.

Hieronder worden degenen genoemd die sinds 1997 als lid van bestuur (b), raad (r) of werkgroep (w) medewerking hebben verleend:

  • drs. P.D.H. Broers b,
  • dr. F.M.W. Claes r,
  • dr. J. van Dorp r,
  • prof.dr. G. Geerts r,
  • J.P. van Groesen r,
  • drs. H. Heikens b w,
  • drs. F.T. Hendriks b,
  • mw.drs. H. van het Hoofd r,
  • drs. F.J. Hoogewoud r,
  • A.W.G. Jaakke r,
  • prof.dr. J. Klener r,
  • mr. P.J.L. Kretzschmar b,
  • prof.dr. H.D. Meijering r w,
  • mw.drs. R.C. Musaph-Andriesse r,
  • mw.dr. H. Neudecker b w,
  • mw.drs. H. Pach b w,
  • dr. J. de Rooij r w,
  • drs. A.W. Rosenberg r w,
  • mw.dr. G.M.G. Teugels r w,
  • mw.drs. B.L.W. Tillema r,
  • dr. G.J.M. Verhoeven b r,
  • mw.dr. A.D. Zwiers r w.

Oordelen over de proeflijsten van het spellingproject zijn verder gegeven door

  • dr. Ludo Abicht,
  • dr. Hans den Besten,
  • drs. Hanna Blok,
  • dr. Henriëtte Boas,
  • Willy Brill,
  • Lucas Bruyn,
  • ir. Chaim Caran,
  • D.M.M. Cohen Rapoport,
  • ir. I.B. van Creveld,
  • Solomon Dejene,
  • U. Einhorn,
  • prof.dr. Rena G. Fuks-Mansfeld,
  • Huub Gerits,
  • dr. Moshe Godschalk,
  • prof.dr. Albert van der Heide,
  • Dafna Hoexter-Haneveld,
  • dr. Conny Kristel,
  • drs. Jelka Kröger,
  • E.M. Maarsen,
  • dr. Henri A. Markens,
  • Albertus H.G. Oude Engberink,
  • Peter H. Raadsen,
  • dr. Lénart J. de Regt,
  • rabbijn H. Rodrigues Pereira,
  • Wim van Rooy,
  • dr. Pieter A. Siebesma,
  • dr. Nicoline van der Sijs,
  • dr. Resianne Smidt van Gelder-Fontaine,
  • ir. Jan W. Tichler,
  • Coen van Tijn,
  • drs. Dodo J. van Uden,
  • Eli Whitlau,
  • Adriana Winkelman en
  • prof.dr. Frederik A. de Wolff.

Financiële karakteristiek, financiële bijdragen

De stichting heeft geen winstoogmerk. De Nederlandse belastingdienst heeft haar aangemerkt als "algemeen nut beogende instelling" (zoals bedoeld in artikel 24, lid 4 van de Successiewet 1956).

De inkomsten van de stichting bestaan vrijwel uitsluitend uit externe bijdragen. In de afgelopen jaren waren dit subsidies van de Nederlandse Taalunie, het Prins Bernhard Cultuurfonds, de Stichting Maror-gelden Overheid, de Vereniging tot Bevordering van Kennis van Hebreeuws, de Maatschappij tot Nut der Israëlieten in Nederland, de Stichting Dr. Hendrik Muller's Vaderlandsch Fonds, en de Nieuwenhuizen-De Kempenaer Stichting.

Opheffing

De Stichting is per 9 december 2014 opgeheven. De website blijft voorlopig in de lucht.

 


Als u uw e-mailadres aan ons opgeeft, houden wij u op de hoogte van de ontwikkelingen bij Sofeer.

Contact: info@sofeer.nl